26 ноя 2018 в 19:19 — 9 месяцев назад

Дадатак да тэмы №680. «ПОЛЬСКАЯ ВЁСКА: ЛЮДЗІ І ЛЁСЫ. Тухта Валер»


Чамусьці не атрымоўваецца дадаць каментар да тэмы у блогу. Таму выкладаю тут.


В книге «Polskie wyspy gwarowe z przełomu XIX i XX wieku na Białorusi» Ириды Грек-Рабисовой есть фрагмент, посвященный истории деревень Веселово и Стайск, которые изучал известный учёный-лингвист Вячеслав Веренич в 1971 году.


«…W Wesołowie w 1971 roku, kiedy przebywał tam W. Werenicz, zamieszkiwały 53 rodziny (238 osób), z czego 12 rodzin polskich, 32 białoruskie, 3 polsko- -białoruskie (głową rodziny jest Polak), 5 białorusko-polskich (głową rodziny jest Białorusin) i jedna rosyjsko-polska (głową rodziny jest Rosjanin). Liczbowo skład narodowościowy Wesołowa przedstawiał się następująco: 68 Polaków, 166 Białorusinów i 4 Rosjan. W 10 rodzinach (19 osób) językiem domowym był wówczas polski, w 15 rodzinach (84 osoby) białoruski, ale członkowie tych rodzin w pewnym stopniu znali polszczyznę i umieli się nią posługiwać; wyłącznie białoruskiego używano w 28 rodzinach (135 osób), polskiego nie znano w nich zupełnie. W Stajsku w tym samym okresie zamieszkiwało 35 rodzin, z tego 22 polskie, 5 białoruskich, 4 polsko-białoruskie, 4 białorusko-polskie. Wszystkich mieszkańców było 105, z tego 66 Polaków i 39 Białorusinów (w rodzinach czysto polskich było 47 osób). Jeśli chodzi o język, to w 14 rodzinach (20 osób) używano wyłącznie polskiego. Białoruskiego używano rzadko, toteż jego znajomość była słaba; w 9 rodzinach (35 osób) posługiwano się białoruskim, ale członkowie tych rodzin znali polski i w razie potrzeby potrafili się nim posłużyć; wyłącznie białoruski był językiem domowym w 12 rodzinach (50 osób), w których zupełnie nie znano polskiego. W obu wsiach Polacy stanowili 39,1% ogólnej liczby mieszkańców, przy czym w Wesołowie było to 28,6%, w Stajsku 62,8%. Tylko w 27,3% rodzin językiem prymarnym był polski. Jak pisze W. Werenicz, były to rodziny złożone z osób starszych lub ludzie samotni. W tym czasie 34,7% mieszkańców Stajska i Wesołowa w różnym stopniu jeszcze znało język rodziców, niektórzy z nich już tylko rozumieli sens wypowiedzi. Rolę podstawowego środka komunikacji w obu wsiach pełniła miejscowa gwara białoruska. Osoby, które ukończyły szkołę, mogły swobodnie posługiwać się tak białoruskim językiem literackim, jak i rosyjskim. Niewielka liczba starszych Polaków umiała czytać lub czytać i pisać po polsku [Werenicz 1990: 41]…»

Промотров сегодня: 1 ,за неделю: 10, всего: 795



26 ноя 2018 в 19:25 — 9 месяцев назад

Фрагмент из журнала Waga i Miecz”, март 1995 г. :

3


26 ноя 2018 в 19:27 — 9 месяцев назад

Продолжение:

1


26 ноя 2018 в 19:28 — 9 месяцев назад

2


26 ноя 2018 в 22:16 — 9 месяцев назад

Сапраўды, каментары ў блог не грузяцца. Адмін, дапамажы.

Паспрабаваў перакладаць верхні тэкст гэтай тэмы "Откліку" з польскай мовы на рускую і беларускую з дапамогай анлайн-перакладчыка. Атрымліваецца абракадабра. Тапонім "Весялова" у двух варыянтах перакладае як "вясёлая", "Стайск" - як канюшня, паколькі яна на беларускай мове будзе "стайня":

«...В Weso

Не грузіцца і сюды пераклад. Адмін, дапамажы.



26 ноя 2018 в 22:38 — 9 месяцев назад

«…W Wesołowie w 1971 roku, kiedy przebywał tam W. Werenicz, zamieszkiwały 53 rodziny (238 osób), z czego 12 rodzin polskich, 32 białoruskie, 3 polsko- -białoruskie (głową rodziny jest Polak), 5 białorusko-polskich (głową rodziny jest Białorusin) i jedna rosyjsko-polska (głową rodziny jest Rosjanin). Liczbowo skład narodowościowy Wesołowa przedstawiał się następująco: 68 Polaków, 166 Białorusinów i 4 Rosjan. W 10 rodzinach (19 osób) językiem domowym był wówczas polski, w 15 rodzinach (84 osoby) białoruski, ale członkowie tych rodzin w pewnym stopniu znali polszczyznę i umieli się nią posługiwać; wyłącznie białoruskiego używano w 28 rodzinach (135 osób), polskiego nie znano w nich zupełnie. W Stajsku w tym samym okresie zamieszkiwało 35 rodzin, z tego 22 polskie, 5 białoruskich, 4 polsko-białoruskie, 4 białorusko-polskie. Wszystkich mieszkańców było 105, z tego 66 Polaków i 39 Białorusinów (w rodzinach czysto polskich było 47 osób). Jeśli chodzi o język, to w 14 rodzinach (20 osób) używano wyłącznie polskiego. Białoruskiego używano rzadko, toteż jego znajomość była słaba; w 9 rodzinach (35 osób) posługiwano się białoruskim, ale członkowie tych rodzin znali polski i w razie potrzeby potrafili się nim posłużyć; wyłącznie białoruski był językiem domowym w 12 rodzinach (50 osób), w których zupełnie nie znano polskiego. W obu wsiach Polacy stanowili 39,1% ogólnej liczby mieszkańców, przy czym w Wesołowie było to 28,6%, w Stajsku 62,8%. Tylko w 27,3% rodzin językiem prymarnym był polski. Jak pisze W. Werenicz, były to rodziny złożone z osób starszych lub ludzie samotni. W tym czasie 34,7% mieszkańców Stajska i Wesołowa w różnym stopniu jeszcze znało język rodziców, niektórzy z nich już tylko rozumieli sens wypowiedzi. Rolę podstawowego środka komunikacji w obu wsiach pełniła miejscowa gwara białoruska. Osoby, które ukończyły szkołę, mogły swobodnie posługiwać się tak białoruskim językiem literackim, jak i rosyjskim. Niewielka liczba starszych Polaków umiała czytać lub czytać i pisać po polsku [Werenicz 1990: 41]…»
1


26 ноя 2018 в 22:45 — 9 месяцев назад

Увы, но сайт не очень "переваривает" польский язык. Для обхода надо временно отключить javascript, добавить текст, затем опять включить. Через асинхронные (без перезагрузки страницы) запросы польский текст не проходит.

1


26 ноя 2018 в 22:56 — 9 месяцев назад

Google-переводчик нормально переводит - https://translate.google.by

«... В Весолове в 1971 году, когда там жил В. Веренич, было 53 семьи (238 человек), в том числе 12 польских, 32 белорусских, 3 польско-белорусских (глава семьи - поляк), 5 белорусско-польских (глава семья - белорусская) и один русско-польский (глава семьи - русский). Численный состав национальности Весовой был следующим: 68 поляков, 166 белорусов и 4 русских. В 10 семьях (19 человек) родной язык был польский, в 15 семьях (84 человека) белорусский, но члены этих семей в определенной степени знали польского и могли использовать его; В 28 семьях (135 человек) использовался только белорусский, польского в них не было. В Стайско за тот же период проживало 35 семей, из которых 22 были польскими, 5 белорусскими, 4 польско-белорусскими и 4 белорусско-польскими. Все жители были 105, из которых 66 были поляками, а 39 были белорусами (47 были чисто польскими). Что касается языка, то в 14 семьях (20 человек) было использовано только 14 человек. Белорусский редко использовался, поэтому его знание было слабым; в 9 семьях (35 человек) использовалась Беларусь, но члены этих семей знали польский язык и имели возможность использовать его, если это необходимо; только белорусский язык был домашним языком в 12 семьях (50 человек), в которых польское слово было совершенно неизвестно. В обеих деревнях поляки составляли 39,1% от общей численности населения, а в Веселове - 28,6%, в Стайском - 62,8%. Первым языком в Польше был только 27,3% семей. Как пишет В. Веренич, это были семьи, состоящие из пожилых людей или одиноких людей. В то время 34,7% жителей Стайска и Весолова знали язык своих родителей в разной степени, некоторые из которых понимали смысл речи. Местный белорусский диалект был основным средством общения в обеих деревнях. Люди, окончившие школу, могли свободно пользоваться такими белорусскими, как русскими. Небольшое число старших поляков могло читать или читать и писать на польском языке [Werenicz 1990: 41] ... »



26 ноя 2018 в 22:57 — 9 месяцев назад

Дзякуй, вельмі цікава. Ведала Вячаслава Ляонцьевіча Вярэніча, вельмі годны чалавек і шанаваны навукоўца быў.

1


26 ноя 2018 в 23:18 — 9 месяцев назад

Гугл-переводчик, как обычно, делает много ошибок, смысловых в том числе. Веренич в Веселове не жил, а был.

2


28 ноя 2018 в 19:22 — 9 месяцев назад

А адкуль там узяліся рускія? Мо як казала тая баба - бацька мой рускі, маці - палячка, а я беларуска? ЖАРТ, канешне) А сапраўды?

1


28 ноя 2018 в 19:25 — 9 месяцев назад

Мо яшчэ Г і Ч тыя рускія мовілі так выразна, што ніхто не сумневаўся) Але ж толькі у той мясцовасці мяне пазнаюць, што я - БЕЛАРУС!

1


29 ноя 2018 в 10:30 — 9 месяцев назад

Тэрмiн «рускiя» у дадзеным выпадку не абавязкова вызначае этнiчнае паходжаньне асобы. Збольшага яшчэ з дарэвалюцыйных часоў у пэўных мясцовасьцях iснаваў г.з. «канфесiйны» падзел: калi ты тутэйшы i ходзiш да касьцёлу – паляк, калi наведваеш царкву – рускi. Каланiяльныя царскiя улады падтрымлiвалi гэтую завядзёнку, бо яна выдатна адпавядала прынцыпу «падзяляй i уладар». У дарэвалюцыйныя часы у дзяржаўным справаводстве РIканфесiя асобы была вызначальным фактарам, а этнiчная прыналежнасьць – другасным i фiксавалася не заўсёды.

Пасьля стварэньня БССР i частковай рэалiзацыi палiтыкi беларусiзацыi хтосьцi з нашых продкаў пачаў успрымаць сябе беларусам, хтосьцi застаўся пры першапачатковых перакананьнях. Тым больш, што самавызначэньне па этнiчным паходжаньнi заставалася збольшага адным з тых нешматлiкiх момантаў, якiя грамадзянiн СССР мог ажыцьцяўляць вольна i без прымусу.

З iншага боку, трэба памятаць, што жылi на Вiцебшчыне i этнiчныя рускiя – стараверы, уцекачы ад рэлiгiйнага цiску каланiяльных уладаў. Блiжэйшыя да нас анклавы старавераў месьцiлiся на Полаччыне, таму пэўная верагоднасьць мiграцыi iх за саветамi на тэрыторыю Лепельскага раёну iснуе.

2
1








Авторизуйтесь, чтобы оставить комментарий




НА ГЛАВНУЮ